ในปีนี้ก็เช่นเดียวกับทุกปีที่มูลนิธิได้ดำเนินการคัดเลือกเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่จะเข้าศึกษาต่อมัธยมศึกษาปีที่ 1 เพื่อให้ได้รับทุนต่อเนื่อง 3 ปี จนจบมัธยมศึกษาปีที่ 3 อีกจำนวน 200 คน โดยประสานงานไปยังผู้ประสานงานโครงการทุนการศึกษาใน 5 จังหวัด อันได้แก่ ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี ให้ประชาสัมพันธ์ และแจกใบสมัครให้กับโรงเรียนท้องถิ่นทุรกันดารในจังหวัดของตน

ในเดือน กุมภาพันธ์ 2545 มูลนิธิฯ ได้รับใบสมัครขอรับทุนการศึกษาจาก 5 จังหวัด จำนวนที่ส่งมาโดยรวมในปีนี้มากกว่าปีที่ผ่านมามากเป็นหลายเท่า โดยจำนวนที่เพิ่มมากที่สุดอยู่ที่จังหวัดศรีสะเกษที่เพิ่มขึ้นถึงกว่า 300 เปอร์เซน และอำนาจเจริญเพิ่มขึ้น 100 เปอร์เซน โดยในปี 2545 มีจำนวนโรงเรียนเพิ่มขึ้น และพื้นที่ในอำเภอเพิ่มขึ้นอย่างมากด้วย โดยโครงการทุนการศึกษาของมูลนิธิฯ ประเภท 3 ปี มีอยู่ในอำเภอต่อไปนี้

1. จังหวัด ศรีสะเกษ 2 อำเภอ ได้แก่ 1. อ. ขุขันธ์ 2. อ. ขุนหาญ
2. จังหวัด สกลนคร 8 อำเภอ ได้แก่ 1. อ. กุดบาก 2. อ. โคกศรีสุพรรณ 3. อ. เต่างอย 4. อ. พรรณานิคม 5. อ. โพนนาแก้ว

6. อ. ภูพาน 7. อ. เมือง 8. วังยาง

3. จังหวัด สุรินทร์ 1 อำเภอ ได้แก่ 1. อ. สังขะ
4. จังหวัด อำนาจเจริญ 6 อำเภอ ได้แก่ 1. อ. ชานุมาน 2. ปทุมราชวงศา 3. อ. เมือง 4. อ. ลืออำนาจ 5. อ. เสนานิคม

อ. หัวตะพาน

5. จังหวัด อุบลราชธานี 10 อำเภอ ได้แก่ 1. อ. โขงเจียม 2. อ. เดชอุดม 3. อ. บุณฑริก 4. อ. น้ำขุน 5. อ. พิบูลมังสาหาร

6. อ. เมือง 7. อ. ม่วงสามสิบ 8. อ. วารินชำราบ 9. อ. สิรินธร 10. อ. ศรีเมืองใหม่

จากโรงเรียนทั้งหมด 194 แห่งใน 27 อำเภอ ใน 5 จังหวัด จำนวนทีส่งมาโดยรวมในปี

1. ครอบครัวของนักเรียน (พ่อ แม่ พี่ น้อง อาชีพ ที่อยู่)
2. ฐานะความเป็นอยู่ (บ้านพักอาศัย อาชีพ อุปกรณ์ในบ้าน รายได้)
3. บุคคลที่นักเรียนอาศัยอยู่ด้วย (ญาติ, พระ, ครู และผู้อื่น)
4. ความสัมพันธ์ของนักเรียนทุนกับผู้ปกครอง (ความสนิทสนม ความรัก ความใกล้ชิด ความรับผิดชอบต่อวันและวัน)
5. สุขภาพของบุคคลโดยรอบตัวของนักเรียน (วัย ความเจ็บป่วยทางกาย จิตใจ และความพิการ)
6. ภาระงานในบ้าน และหน้าที่ต่อครอบครัวที่เด็กมีต่อบุคคลในครอบครัว
7. การเรียน ( การเดินทางไปเรียน ผลการเรียน อาหารกลางวัน ค่าใช้จ่ายต่อวัน)
8. ความต้องการเรียนต่อ
9. หนี้สินของครอบครัว
10. ภาระเสี่ยงต่ออนาคตของนักเรียน (อบายมุข ยาเสพติด ขายบริการทางเพศ อาชญากรรม)
11. ความเห็นของครูประจำชั้น ครูแนะแนว และผู้อำนวยการโรงเรียน

คณะผู้คัดเลือกได้เดินทางไปคัดเลือกนักเรียนทุนจำนวน 522 รายใน 5 จังหวัด ด้วยการเยี่ยมดูบ้าน และโรงเรียนของนักเรียนในระยะเวลาทั้งหมด 10 วันตามกำหนดการทำงานที่ได้รับความร่วมมือจากผู้ประสานงาน และอาจารย์ในแต่ละโรงเรียนในจังหวัดต่างๆดังนี้

ด้วยความความเสียสละ และความร่วมมืออันดียิ่งจากคณะครู อาจารย์ในโรงเรียนที่ส่งใบสมัครขอรับทุนของนักเรียนทุกคน คณะผู้คัดเลือกจากส่วนกลางได้คัดเลือกนักเรียนตามใบสมัครได้ผลสรุปได้ดังนี้

จากจำนวนใบสมัครทั้งหมด 711 ชุด คณะกรรมการคัดเลือกได้คัดออกในรอบแรก 188 คน และเมื่อเยี่ยมดูบ้าน และโรงเรียนของนักเรียนที่ส่งใบสมัครมาแล้วพร้อมตรวจสอบความถูกต้องของที่คัดออกไปจำนวนหนึ่งด้วย ได้คัดเลือกนักเรียนให้ได้รับความ ช่วยเหลือด้านทุนการศึกษา 326 คนเป็นเด็กชาย 121 คน และเด็กหญิง 205 คน นับเป็น 45.85% ของจำนวนทั้งหมด 711 ราย โดยมีจังหวัดอุบลราชธานีมีเด็กนักเรียนได้รับทุนมากที่สุดถึง 120 คน รองมาคือจังหวัด ศรีสะเกษ 73 คน จังหวัด สกลนคร 58 คน จังหวัด อำนาจเจริญ 47 คน และจังหวัด สุรินทร์ 28 คน

การเยี่ยมดูบ้านได้ครอบคลุมพื้นที่ใน 5 จังหวัด โรงเรียน 194 แห่ง และหมู่บ้าน 348 หมู่บ้าน ทั้งนี้ได้รับการประสานงาน อำนวยความสะดวกทั้งผู้นำทาง และพาหนะเสริมจากคณะครู อาจารย์ในโรงเรียนใน 5 จังหวัด

ตารางที่ 3

ปัญหาความยากจนของครอบครัวของเด็กเป็นผลต่อเนื่องจากสภาพครอบครัวเดิมของเด็ก และสภาวะของผู้ใหญ่ในวัยทำงานของครอบครัวที่เด็กอาศัยอยู่ด้วย เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลจากใบสมัครทั้งหมด พอกำหนดปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับระดับความยากจนในครอบครัวมีดังนี้

1. การอยู่ร่วมกันของบิดา มารดา
2. การศึกษาของบิดา มารดา และญาติ พี่น้อง
3. อาชีพของบิดา มารดา ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นการทำนา และรับจ้างทำเกษตรกรรม ซึ่งมีรายได้ไม่แน่นอน
4. การมีที่ดินทำกินของครอบครัว
5. อายุของผู้ใหญ่ที่เด็กอาศัยอยู่ด้วย
6. การส่งเงินมาช่วยเหลือจากบุคคลที่ไปทำงานต่างถิ่น
7. สภาพความพร้อมทางร่างกาย และจิตใจในการทำงานของผู้ที่อยู่ในวัยทำงาน

จากการได้เยี่ยมดูบ้านพบว่า เด็กนักเรียนทั้งหมดมีปัญหาความยากจน แต่ระดับความยากจนจะมากขึ้น เมื่อมีปัจจัยร่วมที่กล่าวมาอยู่ด้วยกันหลายปัจจัยด้วยกัน ซึ่งการคัดเลือกได้พิจารณาปัจจัยเหล่านี้ประกอบเป็นเกณฑ์ทั้งหมด

สภาพของเด็กที่ขอรับทุนแม้จะดูผิวเผิน แข็งแรงดีอยู่ แต่ก็พบว่ามีปัญหาสุขภาพที่เรื้อรัง ทั้งในเด็กนักเรียน และบุคคลใน ครอบครัว ได้พบว่าปัญหาสุขภาพที่พบมีอยู่เช่น โรคผิวหนังชนิดรุนแรง โรคเลือดต่างๆ โรคหัวใจ โรคของระบบการหายใจ เช่นวัณโรค โรคภูมิแพ้ โรคตับ ตาบอด หูหนวก หลังหัก แขนขาหัก มือแป

สุขภาพกาย และจิตใจของเด็กนักเรียนในสภาพครอบครัวยากจนเป็นสิ่งที่พบว่ารุนแรง เพราะภาระในการดูแลความเป็นอยู่ในบ้านยากจนเป็นภาระของเด็กในวัยเรียนค่อนข้างมาก จากการสัมภาษณ์พบว่าเด็กในบ้านต้องดูแลการกินอยู่ของคนในครอบครัวตั้งแต่หาอาหารจากไร่นา สวน บ่อในท้องที่ หุงข้าง ทำกับข้าว ล้างจาน เลี้ยงน้อง ดูแลผู้สูงอายุ รวมทั้งทำการเกษตร ไถนา ดำนา เกี่ยวข้าว เก็บผลผลิตการเกษตร เลี้ยงสัตว์ (ถ้ามีสัตว์เลี้ยง) ซักผ้า เด็กนักเรียนที่สัมภาษณ์ระบุว่า ทำหน้าที่เช่นนี้อยู่ทุกวัน ตลอดเวลา ครอบครัวในลักษณะที่เด็กรับภาระในบ้านมากเช่นนี้มีมาก ซึ่งเป็นสภาพที่หนักหนาต่อเด็กในวัยที่ต้องพัฒนาเป็นอย่างมาก

เด็กที่สัมภาษณ์จำนวนมากอยู่ในสภาพของผู้อาศัยในครอบครัว ญาติ เพราะไม่มีพ่อ แม่อยู่ด้วยจากสาเหตุมากมายเด็กต้องอาศัยอยู่ในชุมชน ในบ้านญาติหลายแห่ง ที่เด็กต้องย้ายไปย้ายมาจนไม่มั่นใจว่าผู้ใหญ่คนใดจะเป็นที่พึ่งให้ได้อย่างแน่นอน แต่เด็กก็ไม่มีทางเลือกอื่นใด

เด็กหลายคนต้องอยู่ลำพังกับพี่หรือน้อง และต้องดูแลกันและกันเอง ในความจำกัดของความสามารถ และความรู้ ความเข้าใจของเด็ก เด็กในสภาพเช่นนี้เห็นว่าเป็นปัญหา และปัจจัยเสี่ยงต่อการถูกเอาเปรียบ ล่อหลอกไปใช้ในทางอาชญากรรมได้มาก

การได้รับทุนเรียนต่อจะทำให้เด็กมีจุดมุ่งหมายในชีวิตมากขึ้น มีกำลังใจขึ้น มีโอกาสในการเพิ่มความรู้พื้นฐานมากขึ้น และที่สำคัญคือจะทำให้เด็กได้มีอาจารย์แนะแนวเป็นผู้ใหญ่ดูแล ไถ่ถาม คุยกับเด็กอีกคนหนึ่ง ซึ่งในกรณีนี้จะเป็นบุคคลสำคัญในชีวิตของเด็กในสภาพสำบากยากเข็ญที่เดียว โดยทั่วไปสภาพจริงเด็กเหล่านี้จะไม่มีผู้ใหญ่มีความรู้ และความเข้าใจใกล้ชิดตัวเด็กเลย

อัมพาต สติเสีย เป็นใบ้ หูหนวก ขาหัก มือขาด หรือประสบอุบัติเหตุ

7. เด็กมีปัญหาสุขภาพตั้งแต่รุนแรงน้อยถึงมาก ได้แก่ โรคภูมิแพ้ โรคโลหิตเป็นพิษ โลหิตจาง ขาดอาหาร นิ้วขาด ปากแหว่งเพดานโหว่

ตาบอด (1 ข้าง) หูหนวก

8. เด็กไม่มีพ่อแม่อยู่ด้วย เพราะการย้ายถิ่น หย่าร้าง แยกกันอยู่ ต้องโทษ เสียชีวิต มีหลายรายที่พ่อแม่เสียชีวิตหมด

ในขณะที่ผู้คัดเลือกได้ร่วมกันทุกคนพยายามหาทุนเสริมจากหลายแห่งที่รู้จัก และสามารถรวบรวมทุนได้ เพื่อให้ได้จำนวนมากพอ ซึ่งคาดว่าจะได้เป็นจำนวน 40-50 ทุน โดยจะมอบเงินจำนวนดังกล่าวให้กับมูลนิธิเพื่อดำเนินการต่อไป อย่างไรก็ตามจึงใคร่ขอเรียนกรรมการมูลนิธิฯ ทุกท่านได้โปรดให้การพิจารณาให้ความอนุเคราะห์แก่เด็กที่คณะคัดเลือกได้คัดไว้ในจำนวนที่เหลือ 76 คน ซึ่งเป็นจำนวนที่เกินจากจำนวนกำหนดเดิมที่ 200 คน

3. โรงเรียน บ้านขนุน 4. โรงเรียน ขุขันธ์

5. โรงเรียน บ้านโคกสูง 6. โรงเรียน บ้านใจดี

7. โรงเรียน บ้านชำแระกลาง 8. โรงเรียน บ้านตาอุด

9. โรงเรียน ตะเคียนวิทยานิคม 10. โรงเรียน บ้านตะเคียนช่างเหล็ก

11. โรงเรียน บ้านแทรง 12. โรงเรียน ป่าใต้

13. โรงเรียน บ้านปรือคัน 14. โรงเรียน นิคม 3 ( กรมประชาสงเคราะห์)

15. โรงเรียน ภูมิศาลา 16. โรงเรียน ราษฏร์ประชานุเคราะห์

17. โรงเรียน ศรีตระกูลวิทยา 18. โรงเรียน บ้านสะอาก

19. โรงเรียน บ้านโสน 20. โรงเรียน บ้านสนามสามัคคี

21. โรงเรียน สวงษ์วิทยาคม

3. โรงเรียน ศึกษาสงเคราะห์

3. โรงเรียน ธาตุนารายณ์วิทยา 4. โรงเรียน ศึกษาสงเคราะห์

5. โรงเรียน สกลราชวิทยานุกูล 6. โรงเรียน สกลพัฒนศึกษา

3. โรงเรียน บ้านแคง 3. โรงเรียน บ้านจารย์

4. โรงเรียน เทพอุดมศึกษา 4. โรงเรียน บ้านตาโมม

5. โรงเรียน บ้านโตงน้อย 5. โรงเรียน บ้านพระแก้ว

6. โรงเรียน ราษฎร์พัฒนา 7. โรงเรียน บ้านลำหาด

8. โรงเรียน สังขะ 9. โรงเรียน ศาลาสามัคคี

10. โรงเรียน สะกาด 11. โรงเรียน หนองโสนวิทยา

3. โรงเรียน บ้านเหล่ายางชุมชนสามัคคี 4. โรงเรียน ห้วยทม

3. โรงเรียนน้ำปลีกศึกษา 4. โรงเรียน นาวังวิทยาคม

5. โรงเรียน นาผือโคกกอก 6. โรงเรียน นาแต้โคกสำราญ

7. โรงเรียน โพธิ์ศาลา 8. โรงเรียน โพนทอง

9. โรงเรียน บ้านพัฒนาสามัคคี 10. โรงเรียน บ้านภูเขาขาม

11. โรงเรียน มัธยมแมด 12. โรงเรียน ปลาค้าววิทยานุสรณ์

13. โรงเรียน บ้านเหล่าพรวน 14. โรงเรียน อำนาจเจริญ 2

3. โรงเรียน บ้านน้ำท่วม 4. โรงเรียน ลืออำนาจวิทยาคม

3. โรงเรียน เมืองเดช 4. โรงเรียน สมสะอาดสวนฝ้าย

5. โรงเรียน บ้านดอนงัว 6. โรงเรียน ท่าช้าง

7. โรงเรียน ท่าเสียวคันลึม 8. โรงเรียน บ้านนาจาน

9. โรงเรียน บ้านนาเจริญ 10. โรงเรียน บ้านนาชุม

11. โรงเรียน โนนกลางวิทยาคม 12. โรงเรียน โนนคูณ

13. โรงเรียน โนนจันทร์ 14. โรงเรียน บ้านโนนยานาง

15. โรงเรียน บ้านนกเต็น 16. โรงเรียน บ้านบัวแดง

17. โรงเรียน พิบูลมังสาหาร 18. โรงเรียน โพธิ์ศรี

19. โรงเรียน บ้านระเว 20. โรงเรียน ไร่ใต้ประชาคม

21. โรงเรียน บ้าเลิงนกทา 22. โรงเรียน บ้านสร้างแก้ว

23. โรงเรียน บ้านหินลาดแสนตอ 24. โรงเรียน หนองบัวฮีวิทยาคม

25. โรงเรียน หนองไฮ 26. โรงเรียน อ่างศิลา